Read about Fundamental Rights of India in Telugu

155 total views, 1 views today

Read about Fundamental Rights of India in Telugu

:రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కులు – అంశాలు, లక్షణాలు :::




ప్రాథమిక హక్కులపై ప్రభావం చూపించిన అంశాలు

1. 1215లో ఇంగ్లండ్‌ రాజు జాన్‌ ఎడ్వర్డ్‌ తొలిసారిగా ప్రజలకు హక్కులను ప్రకటిస్తూ ఒక ప్రమాణ పత్రాన్ని విడుదల చేశాడు. దీన్నే ‘మాగ్నాకార్టా’ అంటారు.
2. అమెరికా రాజ్యాంగంలో పేర్కొన్న ‘బిల్‌ ఆఫ్‌ రైట్స్‌’. ఇదే భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కులపై అత్యధిక ప్రభావం చూపిన అంశం. దీని ఆధారంగానే జె.బి. కృపలాని ఆధ్వర్యంలో ప్రాథమిక హక్కుల ఉపసంఘం వాటిని మన రాజ్యాంగంలో పొందుపరిచింది.
3. 1948 డిసెంబరు 10న ఐక్యరాజ్య సమితి ఆమోదించిన ‘విశ్వ మానవ హక్కుల తీర్మానం’ భారత రాజ్యాంగ రచయితల్లో స్ఫూర్తిని నింపింది.

ప్రాథమిక హక్కులు లక్షణాలు:

1. ప్రాథమిక హక్కులు అనేవి ప్రభుత్వం నిరపేక్ష అధికారాలపై పరిమితులు. ప్రభుత్వాలు తమ అధి కారాలను రాజ్యాంగానికి లోబడి, ప్రజల హక్కులకు భంగం కలిగించకుండా వినియోగించుకోవాలి.
2. ప్రాథమిక హక్కులకు న్యాయ సంరక్షణ ఉంది. ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన లక్షణం. ఈ సంరక్షణకు ప్రత్యక్షంగా సుప్రీం కోర్టే కాపలాదారు. ఫలితంగా హక్కులకు భంగం కలిగితే నేరుగా సుప్రీం కోర్టునే ఆశ్రయించవచ్చు.
3. ఈ హక్కులు అపరిమితం కావు. వీటికి పార్లమెంట్‌ హేతుబద్ధమైన పరిమితులను నిర్ణయించవచ్చు. కానీ ఆ పరిమితి హేతుబద్ధమైనదా, కాదా అనేది కోర్టులు నిర్ణయిస్తాయి.
4. కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులు విదేశీయులకు కూడా వర్తిస్తాయి. ఉదా: చట్టం ముందు అందరూ సమానులే – ప్రకరణ 14, అక్రమ శిక్షలకు వ్యతిరేకంగా రక్షణ – ప్రకరణ 20, జీవించే హక్కు – ప్రకరణ 21, మత స్వేచ్ఛ హక్కు – ప్రకరణ 25, 27, 28.
5. కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులు నకారాత్మకమైనవి.
ఉదా: నిబంధనలు 14, 15, 16, 20, 21 మొదలైనవి. ఇవి ప్రభుత్వం ఏం చేయకూడదో సూచిస్తాయి. మరికొన్ని హక్కులు సకారాత్మకమైనవి అంటే ఇవి ప్రభుత్వ బాధ్యతలను సూచిస్తాయి.
ఉదా: నిబంధన 17లో అస్పృస్యత నిషేధం, నిబంధన 24లో బాలకార్మిక వ్యవస్థ నిషేధం.
6. ప్రాథమిక హక్కులన్నింటిని జాతీయ అత్యవసర పరిస్థి తుల్లో రద్దు చేయవచ్చు. కాని, నిబంధన 20, 21 మాత్రం రద్దు కావు. అధికరణ 19లో తెలిపిన స్వేచ్ఛలు బాహ్య కారణాలతో విధించే జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి కాలంలో మాత్రమే వాటంతట అవే రద్దు అవుతాయి.
7. ప్రాథమిక హక్కులన్నీ స్వయంగా అమల్లోకి వస్తాయి. కాని, నిబంధన 17, 23, 24లో ప్రస్తావించిన అంశాలు స్వయంగా అమల్లోకి రావు. వాటి అమలు కోసం పార్లమెంట్‌ ప్రత్యేక చట్టాలు చేయాల్సి ఉంటుంది.
8. ప్రాథమిక హక్కులను సవరించే అధికారం పార్లమెంట్‌కు ఉంది. అందుకోసం రాజ్యాంగ సవరణ అవసరం. కాని, వీటి స్పూర్తికి భంగం కలిగించరాదు.

ప్రాథమిక హక్కులను ఏడు రకాలుగా వర్గీకరించారు

1. సమానత్వ హక్కు (అధికరణ 14-18)
2. స్వేచ్ఛ, స్వాతంత్య్ర హక్కు (19-22)
3. పీడనాన్ని నిరోధించే హక్కు (23-24)
4. మత స్వాతంత్య్ర హక్కు (25-28)
5. సాంస్కృతిక, విద్యా హక్కులు (29-30)
6. ఆస్తి హక్కు (31)
7. రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు (అధికరణ 32)
గమనిక: పైన పేర్కొన్న ప్రాథమిక హక్కుల్లో ఆస్తి హక్కును, అలాగే 19(1)(ఎఫ్‌)ను 1978లో 44వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ప్రాథమిక హక్కుల జాబితా నుంచి తొలగించి 12వ భాగం 300(ఎ)లో చేర్చారు. ప్రస్తుతం ఆస్తి హక్కును కేవలం ఒక చట్టబద్ధమైన హక్కుగా గుర్తించారు. ఎందుకంటే ప్రాథమిక హక్కులు ఒక వ్యక్తి తన శక్తి సామర్థ్యాలను ఉపయోగించుకొని గొప్ప స్థాయికి ఎదగడానికి, సంపూర్ణ వికాసానికి దోహదపడేవి. అటువంటప్పుడు ఆస్తి అనేది ప్రాథమికంగా అవసరమైన విషయం కాదు.

అధికరణ 12:

‘రాజ్యం’ అనే పదాన్ని నిర్వచించింది. ఈ నిర్వచనంలోకి కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, శాసన సభలు, స్థానిక ప్రభుత్వాలు, కోర్టులు, ప్రభుత్వ సంస్థలు, ప్రభుత్వ భాగస్వామ్యం ఉన్న ప్రైవేట్‌ సంస్థలు వస్తాయి.

అధికరణ 13:

రాజ్యం ప్రజల హక్కులకు వ్యతిరేకంగా చట్టాలు చేయరాదు. అలా చేస్తే, న్యాయస్థానాలు వాటిని చెల్లవని ప్రకటించవచ్చు. ఈ అధికరణ ద్వారానే ప్రాథమిక హక్కులకు న్యాయ రక్షణ ఉందని అర్థం అవుతోంది.

అధికరణ 14:

చట్టం ముందు అందరూ సమానులే, చట్టం వల్ల అందరికీ సమాన రక్షణ అనే అంశాలను తెలుపుతోంది. చట్టం ముందు అందరూ సమానులే అనే అంశాన్ని బ్రిటన్‌ నుంచి, చట్టం వల్ల సమాన రక్షణ అనే అంశాన్ని అమెరికా రాజ్యాంగం నుంచి గ్రహించారు. చట్టం ముందు అందరూ సమానులే అనే అంశం ‘ఎ.వి.డైసీ’ ప్రతిపాదించిన సమన్యాయ పాలనపై ఆధారపడింది. చట్టం వల్ల సమాన రక్షణ ప్రకారం వర్గ చట్టాలు చేయకూడదు. కానీ, ఒక చట్టాన్ని వర్గాలవారీగా అమలు చేయవచ్చు.
ఉదా: ఆదాయ పన్ను చట్టం.

మినహాయింపులు

1. ఆర్టికల్‌ 361 ప్రకారం రాష్ట్రపతి, గవర్నర్‌లను పదవిలో ఉండగా వారిని అరెస్ట్‌ చేయరాదు. పదవిలో ఉండగా వారిపై క్రిమినల్‌ కేసులు పెట్టరాదు. కానీ, రెండు నెలల ముందస్తు నోటీస్‌ ఇచ్చి సివిల్‌ కేసులు పెట్టవచ్చు.
2. విదేశీ సార్వభౌములు, రాయబార కార్యాలయాల్లో పనిచేసే సిబ్బంది. ఐక్యరాజ్య సమితి సిబ్బంది. దీనిని ‘డిప్లొమాటిక్‌ ఇమ్యూనిటీ’ అంటారు.

అధికరణ 15 (వివక్షతను రద్దు చేస్తుంది):

15(1): రాజ్యం పౌరుల పట్ల కేవలం జాతి, మత, కుల, లింగ అలాగే పుట్టుక ప్రాతిపదికన వివక్ష చూపరాదు. ఈ నిబంధనలో ‘కేవలం’ అనే మాట ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే ఇతర రకాలైన వివక్షలను రాజ్యాంగం ప్రస్తావించలేదు.
15(2): ప్రజోపయోగకరమైన ప్రదేశాల్లోకి అందరికీ సమాన ప్రవేశం ఉండాలి. ఈ సౌకర్యాల విషయంలో వివక్షత చూపరాదు. అంటే హోటళ్లు, వినోదాన్ని పంచే ప్రదేశాలు, రోడ్లు, బస్టాపులు, చెరువులు, బావులు మొదలైనవి.
15(3): మహిళలు, పిల్లల అభ్యున్నతి కోసం ప్రభుత్వం ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టవచ్చు. దీన్ని వివక్షగా పరిగణించరాదు. ఉదా: స్థానిక సంస్థల్లో మహిళలకు రిజర్వేషన్లు, పిల్లలకు ఉచిత విద్య అందించడం వంటివి.
15(4): ప్రభుత్వం సామాజికంగా, విద్యపరంగా వెనుకబడిన వర్గాలు, ఎస్సీ, ఎస్టీలకు ప్రత్యేక రాయితీలు కల్పించవచ్చు. ఉదా: విద్యా సంస్థలు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కల్పనలో రిజర్వేషన్లు.
15(5): ప్రభుత్వం సామాజికంగా, విద్య పరంగా వెనుకబడిన వర్గాలు, ఎస్సీ, ఎస్టీలకు ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్‌ విద్యా సంస్థల ప్రవేశాల్లో రిజర్వేషన్‌ కల్పించవచ్చు (మైనార్టీ విద్యా సంస్థలు తప్ప). దీనిని 93వ రాజ్యాంగ సవరణ 2005 ప్రకారం ప్రవేశపెట్టారు. దీని ప్రకారమే ఓబీసీ విద్యార్థులకు కేంద్ర ఉన్నత విద్యా సంస్థలైన ఐఐటీ, ఐఐఎంలలో 27 శాతం రిజర్వేషన్‌ కల్పించారు. ఈ నిబంధన సరైనదేనని కానీ, ‘క్రిమిలేయర్‌’ (వార్షిక ఆదాయం రూ.6 లక్షలు పైబడినవారు) వారికి వర్తించకుండా చూడాలని సుప్రీం కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.

అధికరణ 16:

16(1): ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో పౌరులందరికీ సమాన అవకాశాలు.
16(2):ప్రభుత్వ ఉద్యో గాల్లో పౌరులను జాతి, మత, కుల, లింగ, పుట్టుక, వారసత్వ, స్థిరనివాస ప్రాతిపదికన వివక్ష చూపరాదు.
16(3):ఉద్యోగ అవకాశా ల విషయంలో స్థానికతను నిబంధనగా పార్లమెంట్‌ పేర్కొనవచ్చు. దాని ప్రకారం 32వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా అధికరణలు 371(డి), 371(ఇ)లను రాజ్యాంగంలో పొందుపరిచారు. దీని ప్రకారం ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, తెలంగాణ ప్రాంత ప్రజలకు ఆ ప్రాంతంలో విద్య, ఉద్యోగ అవకాశాల్లో ప్రాధాన్యం కల్పించారు.
16(4): ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో బలహీన వర్గాలకు, షెడ్యూల్డ్‌ కులాలకు, తెగలకు ప్రత్యేక రిజర్వేషన్‌ కల్పించవచ్చు.
16(4)(ఎ): ఉద్యోగాల కల్పన విషయంలోనే కాక ప్రమోషన్‌ విషయంలో కూడా రిజర్వేషన్‌ వర్తిస్తుంది. కానీ, ఇందిరా సహాని కేసులో సుప్రీం కోర్టు కేవలం ఉద్యోగ కల్పన విషయంలో మాత్రమే రిజర్వేషన్‌ వర్తిస్తుందని అభిప్రాయ పడింది. అప్పుడు ప్రభుత్వం 1995లో 77వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ప్రమోషన్లలో రిజర్వేషన్‌ కల్పించడమనే అంశాన్ని రాజ్యాంగంలో పొందుపరిచింది. 85వ రాజ్యాంగ సవరణ 2001 ప్రకారం పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్లు పొందిన ఎస్సీ, ఎస్టీ ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు తద్వారా లభించే సీనియారిటీ అర్హత లభిస్తుంది. ఈ సవరణ 1995 నుంచి వర్తిస్తుంది.
16(4)(బి): ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో బలహీన వర్గాలు, ఎస్సీ, ఎస్టీలకు కేటాయించిన ఖాళీలను వారితో మాత్రమే భర్తీ చేయాలి. ఆ వర్గాల నుంచి అర్హులైనవారు రాకుంటే, ఆ ఖాళీలను బ్యాక్‌లాగ్‌ పోస్టుల పేరుతో తదుపరి నోటిఫికేషన్‌ల్లో భాగంగా భర్తీ చేయవచ్చు. ఈ నిబంధనను 81వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా 2000లో చేర్చారు.

గమనిక:

బాలాజీ వర్సెస్‌ మైసూర్‌ ప్రభుత్వం, ఇందిరా సహాని కేసుల్లో ఒక నోటిఫికేషన్‌లో రిజర్వేషన్‌ 50 శాతం మించకూడదని సుప్రీం కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. కానీ, ఒక నోటిఫికేషన్‌లో బ్యాక్‌లాగ్‌ ఖాళీలను కూడా కలుపుకొన్నప్పుడు రిజర్వేషన్‌ 50 శాతం మించినా అది చెల్లుతుంది.

అధికరణ 17:

దీని ప్రకారం అస్పృస్యత అనే సాంఘిక దురాచారాన్ని నిషేధించారు. అయితే అస్పృస్యత అనే మాట రాజ్యాంగంలో నిర్వచించలేదు. అస్పృస్యతను ఏ రూపంలో పాటించినా, సమర్ధించినా పార్లమెంట్‌ చేసిన చట్టం ప్రకారం శిక్ష తప్పదు. ఎందుకంటే ఈ ప్రకరణ తనంతట తానుగా అమల్లోకి రాదు. దీని అమలుకు సంబంధిత చట్టాలను రూపొందించాలి. అస్పృస్యత నిషేధ చట్టాన్ని ప్రభుత్వం 1955లో చేసి, 1976లో దాన్ని పౌరహక్కుల పరిరక్షణ చట్టంగా సవరించి, 1989లో షెడ్యూల్డ్‌ కులాలు, తెగల అకృత్యాల నిరోధక చట్టంగా పేరు మార్చారు.

అధికరణ 18:

దీని ప్రకారం సైనిక, విద్య పరమైన బిరుదులు తప్ప మిగిలిన వాటిని నిషేధించారు. అంటే బ్రిటీష్‌ పాలన కాలంలో ఇచ్చిన రావుబహదూర్‌, జాగీర్దార్‌, జమిందార్‌ వంటి బిరుదులు ఇప్పుడు ఉపయోగించరాదు. భారత పౌరులు విదేశాల నుంచి ఎలాంటి బిరుదులూ స్వీకరించరాదు. అయితే పౌర పురస్కారాలైన భారతరత్న, పద్మవిభూషణ్‌, పద్మభూషణ్‌, పద్మశ్రీలను పురస్కారాలుగానే భావించాలి తప్ప బిరుదులుగా భావించరాదు.

స్వేచ్ఛ హక్కు (అధికరణ 19-22)

అధికరణ 19: ఇందులో ఆరు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలను పొందుపరిచారు.
19(1-ఎ): వాక్‌ స్వాతంత్య్రం, భావ వ్యక్తీకరణ, అభిప్రా య ప్రకటన స్వాతంత్య్రం. ఈ నిర్వచనంలోనే ప్రతికా స్వేచ్ఛ, వాణిజ్య ప్రకటనల స్వేచ్ఛ, నిరసన వ్యక్తం చేసే స్వేచ్ఛ కూడా వస్తాయి. అయితే భరత్‌కుమార్‌ కేసులో సమ్మెలు, బంద్‌లు రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీం కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. 19(1-ఎ) నిర్వచనంలోనే సమాచారాన్ని తెలుసుకొనే స్వేచ్ఛ కూడా ఉందని సుప్రీం కోర్టు అభిప్రాయపడింది. ఫలితంగా 2005లో ప్రభుత్వం సమాచార హక్కు చట్టాన్ని చేసింది.
19(1-బి): శాంతియుతంగా, నిరాయుధంగా సమావేశాలను నిర్వహించుకొనే హక్కు.
19(1-సి): సంస్థలను, సంఘాలను ఏర్పాటు చేసుకో వడం. దాని ద్వారా ప్రభుత్వ సంస్థల్లో యూనియన్‌లు స్థాపించుకొని ‘కలెక్టివ్‌ బార్‌గెయినింగ్‌’ కోసం ప్రయత్నిం చవచ్చు. 97వ రాజ్యాంగ సవరణ 2011 ద్వారా సహకార సంఘాలు ఏర్పాటు చేసుకొనే స్వేచ్ఛను కూడా ఈ అధికరణ పరిధిలోకి తీసుకొచ్చారు.
19(1-డి): దేశవ్యాప్తంగా ఎక్కడికైనా సంచరించే హక్కు.
19(1-ఇ): దేశవ్యాప్తంగా ఎక్కడైనా స్థిర నివాసం ఏర్పర్చుకొనే స్వేచ్ఛ (జమ్మూ ్క్ష కశ్మీర్‌, ఏజెన్సీ ప్రాంతాలు ఈ క్లాజుకు మినహాయింపులు)
19(1-ఎఫ్‌): ఆస్తిని సంపాదించుకొనే స్వేచ్ఛ. అయితే ఈ క్లాజును 1978లో 44వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా తొలగించారు.
19(1-జి): వృత్తి, వ్యాపార, వాణిజ్యం నిర్వహించుకొనే స్వేచ్ఛ.
పైన తెలిపిన స్వేచ్ఛలు విదేశీయులకు వర్తించవు. వీటిపై ప్రభుత్వం హేతుబద్ధమైన పరిమితులను నిర్ణయించవచ్చు.

అధికరణం 20:

నేర నిరూపణ విషయంలో వ్యక్తులకు కొన్ని పరిరక్షణలు
20(1): ఒక వ్యక్తి చేసిన పని అది చేసిన సమయానికి చట్టరీత్యా నేరం అయితేనే శిక్షించాలి. ఆ నేరానికి చట్టపరంగా ఎంత శిక్ష పడుతుందో, అంతకంటే ఎక్కవ శిక్ష విధించరాదు. దీనిని ‘ఎక్స్‌పోస్ట్‌ ఫ్యాక్టో లెజిల్లేషన్‌’ అంటారు. అయితే క్రిమినల్‌ చట్టాలు మాత్రమే గడిచిన కాలానికి వర్తించవు.
20(2): ఏ వ్యక్తినీ ఒకే నేరానికి ఒకసారి కంటే ఎక్కువసార్లు విచారించి శిక్షించరాదు. దీన్ని ‘డబుల్‌ జియో పార్టీ’ అంటారు. ఈ రక్షణ శాఖపరమైన చర్యలకు వర్తించదు. అంటే అవినీతి నేరానికి పాల్పడ్డ ప్రభుత్వ ఉద్యోగిని ఉద్యోగం నుంచి తొలగించడం, జైలు శిక్ష విధించడం వంటి శిక్షలు విధించినా అవి డబుల్‌ జియో పార్టీగా పరిగణించరు.
20(3): ఏ వ్యక్తిని తనకి తాను వ్యతిరేకంగా సాక్ష్యం చెప్పమని బలవంత పెట్టరాదు. దీన్ని ‘సెల్ఫ్‌ ఇంక్రిమినేషన్‌’ అంటారు. కానీ, ఆ వ్యక్తి ఫోరెన్సిక్‌ సాక్ష్యాలను (వెంట్రుకలు, వేలిముద్రలు వంటివి) ఆ వ్యక్తికి వ్యతిరేకంగా సాక్ష్యాలుగా పరగణించవచ్చు.

అధికరణ 21 (జీవించే హక్కు):

జీవించే హక్కును చట్టం ద్వారా నిర్దేశించిన పద్ధతి ప్రకారం తప్ప మరే విధంగానూ హరించడానికి వీలు లేదు. చట్టం నిర్దేశించిన పద్ధతి అనే భావాన్ని జపాన్‌ రాజ్యాంగం నుంచి గ్రహించారు. శాసనసభల చట్టాలు నిర్ణయించిన పద్ధతి ప్రకారం వ్యక్తి స్వేచ్ఛను హరిస్తే పై పద్ధతి చెల్లుబాటు అవుతుంది. అంటే ఈ ప్రకరణను కార్యనిర్వాహక అధికారాల దుర్వినియోగానికి వ్యతిరేకంగా మాత్రమే ఇచ్చారు. శాసనసభల చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రక్షణ ఇవ్వదు అని గోపా లన్‌ వర్సెస్‌ మద్రాస్‌ ప్రభుత్వం కేసులో సుప్రీం కోర్టు అభిప్రా యపడింది.
అయితే 1978లో ‘మేనకాగాంధీ కేసు’ వివాదంలో సుప్రీంకోర్టు ఈ నిబంధనకు నూతన అర్థాన్ని చెప్పింది. అమెరికా రాజ్యాంగంలో ఉన్న ‘సహజ సూత్రాలను’ అనువర్తింప చేసింది. ఈ సూత్రం ప్రకారం కార్యనిర్వహక అధికారాల దుర్వినియోగానికే కాక శాసన ప్రక్రియకు కూడా దీన్ని అనువర్తింపచేసింది. దీనినే ‘డ్యూ ప్రాసెస్‌ ఆఫ్‌ లా’ అంటారు. సుప్రీంకోర్టు జీవించే స్వేచ్ఛపై విస్తృతమైన అర్థాన్ని చెబుతూ గౌరవప్రదంగా జీవించడం కూడా ప్రధానమని, ఆ గౌరవాన్ని పొందేందుకు విద్య అవసరమని ‘మోహిని జైన్‌ వర్సెస్‌ కర్ణాటక ప్రభుత్వం’; ‘ఉన్నికృష్ణన్‌ వర్సెస్‌ ఆంధ్రప్రదేశ్‌’ కేసుల్లో అభిప్రాయపడింది.

అధికరణ 21(ఎ) (విద్య హక్కు):

6 నుంచి 14 ఏళ్ల బాలిబాలికలకు ఉచిత నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్యను హక్కుగా అందించాలని 2002లో 86వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా 21(ఎ) అధికరణను చేర్చారు. 2010 ఏప్రిల్‌ 1 నుంచి ఇది అమల్లోకి వచ్చింది.

అధికరణ 22:

ఈ అధికరణ అక్రమ అరెస్ట్‌, నిర్బంఽధానికి వ్యతిరేకంగా రక్షణ కల్పిస్తుంది. ఇందులో భాగంగా అరెస్ట్‌కు కారణం తెలపాలి, వారెంట్‌ ఉండాలి. (1919లో కారణం లేకుండా, వారెంట్‌ లేకుండా ఒక వ్యక్తిని అరెస్ట్‌ చేయవచ్చని బ్రిటీష్‌ పాలకులు చేసిన రౌలత్‌ చట్టం తీవ్ర విమర్శకు గురైంది). అరెస్టయిన వ్యక్తి తన కుటుంబాన్ని, న్యాయవాదులను సంప్రదించుకొనే అవకాశం ఇవ్వాలి. అరెస్ట్‌ చేసిన సమయం నుంచి 24 గంటల్లోపు సమీప మేజిస్ర్టేట్‌ ముందు హాజరుపరచాలి. పై తెలిపిన రక్షణలు ప్రివెంటివ్‌ డిటెన్షన్‌ చట్టాలకు వర్తించవు. ప్రివెంటివ్‌ డిటెన్షన్‌ చట్టాలు చేయవచ్చని ‘గోపాలన్‌ వర్సెస్‌ మద్రాస్‌ ప్రభుత్వం’ కేసులో సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది. భారతదేశంలో 1950లో మొదటిసారి ప్రివెంటివ్‌ డిటెన్షన్‌ చట్టాన్ని చేశారు. 2004 నుంచి అన్‌లాఫుల్‌ యాక్టివిటీస్‌ ప్రివెన్షన్‌ చట్టం అమల్లో ఉంది.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.